To warto przeczytać… Umiejętność pracy w zespole - o czym warto wiedzieć (część I)

Badania poświęcone procesowi doboru zawodowego pracowników dowodzą, że najczęściej poszukiwaną kompetencją na rynku pracy jest umiejętność pracy w zespole. Wniosek ten potwierdzają m.in. oferty pracy zamieszczane w ramach rekrutacji oraz rozmowy kwalifikacyjne prowadzone podczas selekcji. Ukazują one bezsprzecznie, że wśród wymagań stawianych kandydatom do pracy, przez specjalistów ds. rekrutacji i pracodawców, umiejętność ta traktowana jest priorytetowo. Stanowi ona tym samym najczęściej stosowane kryterium selekcji. Predyspozycja ta zajmuje także czołowe miejsce wśród dziesięciu najpopularniejszych kompetencji miękkich eksponowanych w życiorysach osób ubiegających się o pracę. Świadczy to o tym, że i sami aplikanci uznają umiejętność tą za istotną i często decydującą w uzyskaniu zatrudnienia. Zdolność ta ceniona jest również przez osoby już pracujące, zwłaszcza pracowników realizujących prace i projekty zespołowe, jako podstawowy i niezbędny atrybut efektywnej realizacji zadań.

Konstatując, umiejętność pracy w zespole to nie tylko jedna z najważniejszych umiejętności miękkich ale także  jeden z zasadniczych determinantów każdej dobrze funkcjonującej organizacji.

Podejmując pracę, która będzie wymagała współdziałania z innymi w celu osiągnięcia wspólnych celów i zadań, czyli  pracę zespołową, warto zadać sobie pytania: w czym wyraża się umiejętność pracy w zespole?, czy posiadam tę umiejętność?, jeżeli nie, to jak mam ją nabyć i dalej rozwijać, aby być „pełnowartościowym” pracownikiem? oraz jak ją potem zaprezentować w swoim CV?, skoro jest tak ważna w poszukiwaniu, czy zmianie zatrudnienia.

Udzielenie odpowiedzi na te pytania dobrze rozpocząć od przypomnienia definicji zespołu. Za Jonem Katzenbachem i Douglasem Smithem przyjmuje się, że zespół to niewielka grupa ludzi posiadających wzajemnie uzupełniające się umiejętności, wspólny cel, dążenia i sposoby działania, za które czują się wspólnie odpowiedzialni */.

Autorzy ci nadto wskazują różnice między zespołami a grupami roboczymi a także dokonują klasyfikacji zespołów, biorąc pod uwagę ich efektywność. Wyróżniają oni: grupę roboczą, pseudozespół, zespół potencjalny, zespół rzeczywisty i zespół wysoce efektywny.

W typologii tej najważniejsze miejsce zajmuje zespół wysoce efektywny. Stanowi on swoistego rodzaju ideał pracy zespołowej do którego to powinno się dążyć.

Zespół wysoce efektywny  oprócz cech przypisywanych zespołowi rzeczywistemu (takich jak: działania efektywne, dobrze sformułowany wspólny cel, zadania i sposób pracy oraz zasady odpowiedzialności) posiada ponadto silne związki emocjonalne między uczestnikami zespołu. Członkowie zespołu dbając o swój rozwój i sukces, wzajemnie się wspierają, utożsamiają z wykonywaną pracą i są do niej entuzjastycznie nastawieni. W takim zespole występuje tzw. zjawisko synergii. Charakteryzuje się ono tym, że wynik uzyskany przez taki zespół jest zdecydowanie większy od wyników indywidualnych jego członków.

Mamy tu zatem „wartość dodaną”, która jest rezultatem połączenia wiedzy, wysiłków, doświadczenia oraz umiejętności każdego z członków zespołu.

Takie zespoły oczywiście nie powstają samorzutnie, wymagają bardzo dużego wysiłku i ciężkiej pracy oraz planowego procesu jego budowy. Mogą one być tworzone przez liderów lub przez jego członków. W procesie tworzenia zespołów, za Tadeuszem Listwanem, można wyróżnić następujące jego fazy **/:

• faza pierwsza - forming - obejmuje wzajemne poznanie członków zespołu, rozpoznanie warunków współpracy i wywieranie wpływu na innych celem zajęcia dogodne pozycji wyjściowej;
• faza druga - stroming - w fazie tej, w wyniku rywalizacji (często wywołującej konflikty), każdy z członków zespołu stara się wywalczyć odpowiednią dla siebie pozycję, przeforsować preferowane przez siebie sposoby działania, procedury i normy;
• faza trzecia - norming - polega na normowaniu działań i uzgadnianiu podziału pracy, określa się wówczas standardy oczekiwanych wyników i procedury ich osiągania;
• faza czwarta - performing - dochodzi się wtedy do ostatecznego przełamania trudności, stabilizacji i normalnego funkcjonowania zespołu.

Z przedstawionego opisu powstawania zespołu wynika, że praca zespołowa to forma organizacji pracy, w której grupa osób wspólnie dąży do realizacji określonego celu. Choć każdy członek zespołu wykonuje indywidualne zadania, ich działania są skoordynowane i wzajemnie powiązane. Kluczowym założeniem pracy zespołowej jest efektywne wykorzystanie umiejętności i wysiłków wszystkich pracowników, co pozwala na zwiększenie skuteczności działań, skrócenie czasu realizacji zadań oraz budowanie spójności i zrozumienia w zespole. Członkowie zespołu otwarcie się komunikują, dzielą się swoim doświadczeniem i wiedzą, potrafią aktywnie słuchać tego, co inni mają do powiedzenia. Jednocześnie darzą się zaufaniem i wspierają się w rozwiązywaniu pojawiających się problemów. 

Reasumując, efektywny zespół nie powstaje samoistnie. Wymaga odpowiedniej organizacji, jasnego podziału ról, otwartej komunikacji i zaangażowania wszystkich jego członków wokół realizacji przyjętego celu. Kluczowe są tutaj: poczucie odpowiedzialności za realizację zadań oparte na współtworzeniu i współdziałaniu, a nie jedynie na poczuciu obowiązku. Stąd istotne są: wzajemne  zrozumienie i wsparcie, dobrowolna współpraca i przekładanie celu zespołu ponad dążenia indywidualne. Nie bez znaczenia są: konstruktywne rozwiązywanie problemów, dbanie o dobrą atmosferę pracy oraz pozytywne relacje miedzy członkami zespołu. Tylko takie działania pozwolą na skuteczne zbudowanie zespołu wysoce efektywnego.

cdn.

Literatura:
*/ Michael Armstrong, Zarządzanie zasobami ludzkimi. Wydanie III poszerzone, Oficyna Ekonomiczna, Kraków 2005
**/ Tadeusz Listwan, Zarządzanie kadrami. Wydanie III uaktualnione i poszerzone. Wydawnictwo C. H. BECK, Warszawa 2006